Jak się uczyć do matury: co ćwiczyć i jak robić arkusze

Na maturze pisemnej zdajesz polski, matematykę i język obcy na poziomie podstawowym, a do tego jeden przedmiot na poziomie rozszerzonym, czyli rozszerzenie.³ Na maturze ustnej zdajesz polski i ten sam język obcy, a tu nie ma podziału na poziomy.^{3, 4}

A jak zdać maturę w 2027? Potrzebujesz co najmniej 30% z każdego obowiązkowego egzaminu, pisemnego i ustnego, a rozszerzenie wystarczy napisać, bo tam progu nie ma.⁴

Dlatego najpierw zadbaj, żeby z każdego obowiązkowego egzaminu mieć spokojnie ponad 30%, a potem najwięcej godzin poświęć rozszerzeniu, które liczy się w rekrutacji na twój kierunek. Każda uczelnia sama ustala, które wyniki bierze pod uwagę, a sprawdzisz to na stronie rekrutacji na swój kierunek.⁵

Do obu matur ustnych przygotowujesz się inaczej, bo ćwiczysz na głos. Na maturze ustnej z polskiego dostajesz zestaw, w którym jest jedno z 76 pytań jawnych z listy CKE i jedno zadanie, którego wcześniej nie znasz.⁶ Matura ustna z języka obcego to około 15 minut mówienia w tym języku, a osobnego czasu na przygotowanie nie ma.^{7, 8} Jak ćwiczyć do każdej z nich, przeczytasz w poradniku o maturze ustnej.

Jedna zasada działa w każdym przedmiocie: zamknij notatki, odpowiedz z pamięci, na kartce albo na głos, i sprawdź. Następnym razem zaczynasz od tego, co poszło źle. W jednym badaniu osoby, które po przeczytaniu tekstu odtwarzały go z pamięci, tydzień później pamiętały z niego więcej niż te, które czytały go ponownie.⁹ Obszerny przegląd badań nad technikami uczenia się zalicza ponowne czytanie i zakreślanie do najsłabszych.¹⁰

Z fiszkami tak samo: najpierw odpowiadasz, dopiero potem odwracasz. Poświęcaj im mniej więcej 15 minut w każdy dzień, w którym się uczysz, i zaczynaj od tych, które ostatnio ci nie wychodziły. To, co przerobisz w kilku krótkich sesjach w różne dni, zostaje w głowie dłużej niż to samo przerobione w jeden długi wieczór.¹¹ Tak luki wychodzą na jaw przed maturą, a nie na niej.

Matura z polskiego: wypracowanie, notatka, lektury

Polski na podstawie to jeden egzamin z dwoma arkuszami: test (język polski w użyciu i test historycznoliteracki) i wypracowanie.¹ Za wypracowanie można dostać 35 z 60 punktów, czyli ponad połowę.²

1. Rozpisz lektury na fiszki. Lista lektur obowiązkowych jest w informatorze z polskiego.² Na każdą lekturę z tej listy zrób osobny zestaw fiszek: bohaterowie i relacje między nimi, motywy, trzy do pięciu kluczowych scen, konteksty. Mniej więcej 10 tygodni przed pierwszą maturą pisemną masz już umieć omówić z pamięci każdą lekturę z listy, a właśnie z tych lektur pytają w teście historycznoliterackim i na maturze ustnej.²
2. Raz w tygodniu napisz plan wypracowania, a co drugi tydzień całe wypracowanie. Na podstawie wybierasz jeden z dwóch tematów i piszesz co najmniej 300 słów, a w wypracowaniu musisz wykorzystać lekturę obowiązkową z listy wydrukowanej w arkuszu (epikę albo dramat), drugi utwór literacki i dwa konteksty.² Do planu weź temat z informatora, z dodatkowego arkusza CKE albo z lekcji i zapisz tezę oraz dwa lub trzy argumenty, każdy poparty lekturą i sceną z niej. Dopisz też, jaki drugi utwór i jakie konteksty wykorzystasz. Całe wypracowanie sprawdź według zasad oceniania i policz w nim słowa. Z czasem masz do każdej lektury gotowe argumenty, które pasują do wielu tematów. Na rozszerzeniu piszesz co najmniej 400 słów i wykorzystujesz trzy utwory, w tym jedną lekturę z listy w arkuszu, oraz jeden kontekst.¹²
3. Raz w tygodniu napisz notatkę syntetyzującą. W teście notatka dotyczy dwóch tekstów i ma mieć od 60 do 90 słów.² Weź dwa teksty z testu w informatorze albo w dodatkowym arkuszu CKE, a kiedy ich zabraknie, dwa teksty z lekcji na ten sam temat. Zapisz, co każdy z nich mówi o wspólnym problemie. Złóż to w jedną notatkę, policz słowa i sprawdź według zasad oceniania. Po kilku tygodniach mieścisz się w limicie bez liczenia.

Matura z matematyki: zadania otwarte rozpisane do końca, zamknięte wymieszane

Na podstawie połowę z 50 punktów dają zadania zamknięte, a połowę otwarte.¹³ Na rozszerzeniu wszystkie zadania są otwarte.¹⁴ Na egzamin bierzesz kalkulator prosty (taki, który tylko dodaje, odejmuje, mnoży i dzieli, a najwyżej liczy jeszcze procent i pierwiastek kwadratowy), linijkę i cyrkiel, a kartę wzorów zapewnia szkoła.¹⁵ Karta wzorów to broszura CKE „Wybrane wzory matematyczne”, do pobrania ze strony CKE.⁸ Ćwicz z tym zestawem od pierwszego dnia.

1. Każde zadanie otwarte rozpisuj do końca. Zapisuj na kartce każdy krok, aż do wyniku. Jeśli utkniesz na którymś kroku, wyślij zdjęcie zadania Maxowi, tutorowi AI w Studyflash, a on wyjaśni ci ten krok. Potem porównaj rozwiązanie z zasadami oceniania punkt po punkcie, a zobaczysz, za które kroki są punkty i w którym miejscu je tracisz.
2. Kiedy opanujesz podstawy działu, mieszaj zadania zamknięte z różnych działów. Bierz z informatora i z dodatkowych arkuszy CKE po mniej więcej dziesięć zadań zamkniętych z różnych działów, a nie dziesięć z jednego. Uczniowie siódmej klasy, którzy ćwiczyli na zadaniach wymieszanych, miesiąc później napisali test wyraźnie lepiej niż ci, którzy ćwiczyli typ po typie.¹⁶ Na fiszki wpisz definicje i metody, czyli jaką metodą rozwiązuje się jaki typ zadania, ale nie przepisuj tego, co jest w karcie wzorów. Po każdej sesji zapisz typy zadań, których jeszcze nie rozpoznajesz, i od nich zacznij następną.

Matura z języka obcego: zwroty i tekst ze wszystkimi elementami

Na podstawie masz słuchanie (każde nagranie słyszysz dwa razy), czytanie, środki językowe i tekst do napisania.^{7, 8} Słownika nie ma.¹⁵

1. Ucz się zwrotów, nie pojedynczych słówek. Zrób fiszki z całymi wyrażeniami i zwrotami do tematów z lekcji, na przykład z angielskiego, i dodaj zwroty, których wymaga tekst: jak zacząć i zakończyć e-mail, jak coś zaproponować, jak uzasadnić swoje zdanie, a na rozszerzeniu jak argumentować. W Studyflash zrobisz takie fiszki z własnych list słówek albo ze zdjęcia zeszytu. W tekście sięgasz wtedy po gotowe zwroty, zamiast tłumaczyć słowo po słowie.
2. Raz w tygodniu napisz tekst ze wszystkimi elementami z polecenia. Na podstawie masz jedno zadanie: krótki tekst od 100 do 150 słów, na przykład e-mail albo wpis na blogu lub forum, w którym trzeba odnieść się do czterech elementów z polecenia (podanego po polsku) i każdy z nich rozwinąć.^{7, 8} Na rozszerzeniu wybierasz jeden z dwóch tematów i piszesz od 200 do 250 słów: rozprawkę, list formalny albo artykuł.^{7, 8} Weź zadanie z lekcji, z informatora albo z dodatkowego arkusza CKE, napisz tekst, a potem odhacz każdy element, policz słowa i porównaj tekst z zasadami oceniania. Dzięki temu nie tracisz punktów za brakujący element.

1. Pobierz informator CKE ze swojego rozszerzenia i rozwiąż zadania przykładowe. Znajdziesz go na stronie CKE, w zakładce Informatory.⁸ Zanotuj typy zadań, a listę działów weź ze swoich notatek i z podręcznika. Zanim zaczniesz powtarzać, wiesz już, jakie zadania cię czekają.
2. Pojęcia, daty i nazwy przerabiaj na fiszkach, a zadania rób po każdym dziale. Kiedy skończysz dział, weź z informatora i z dodatkowych arkuszy CKE zadania z tego działu, rozwiąż je i sprawdź według zasad oceniania. Dzięki temu nie tylko rozpoznajesz pojęcia, ale umiesz ich użyć w zadaniu.

Na egzaminie z fizyki masz kalkulator naukowy, linijkę i broszurę „Wybrane wzory i stałe fizykochemiczne”, z chemii kalkulator naukowy i tę samą broszurę, z biologii kalkulator prosty i tę samą broszurę, a z geografii linijkę i kalkulator prosty.¹⁵

Arkusze w formule 2023 z sesji majowych od 2023 do 2026 roku pobierzesz ze strony CKE, z zakładki Arkusze, a do każdego są dołączone karta odpowiedzi i zasady oceniania.¹⁷ Dodatkowe arkusze CKE, czyli pokazowe, próbne i diagnostyczne, są w zakładce Materiały dodatkowe.¹⁸

Arkusze z maja 2025 i maja 2026 są najbliższe dzisiejszym wymaganiom, a te z 2023 i 2024 roku powstały, zanim zaczęły obowiązywać obecne informatory.⁴ Wszystkie cztery zostaw sobie do napisania w całości. W planie nauki do matury masz rozpisane, w którym tygodniu napisać który. Pojedyncze zadania i fragmenty z działu, który właśnie powtarzasz, bierz z dodatkowych arkuszy CKE i z informatora.

Z WOS-u są dwie wersje egzaminu, zależnie od roku rozpoczęcia nauki w szkole średniej, więc jeśli go zdajesz albo nie masz pewności, które arkusze z innego przedmiotu pasują do twojej matury, zapytaj nauczyciela.⁴ Gdy zadanie ze starszego arkusza dotyczy czegoś, czego nie było na lekcjach, też mu je pokaż, zanim wpiszesz je do zeszytu błędów.

Jak pisać arkusz na czas

1. Nastaw minutnik na czas egzaminu z tabeli na początku tekstu. Z polskiego na podstawie piszesz oba arkusze za jednym razem.¹
2. Pisz tylko z dozwolonymi przyborami, czarnym długopisem i bez korektora.¹⁵ Telefon zostaw w innym pokoju. Jeśli w maju wniesiesz na salę telefon albo smartwatch, grozi ci unieważnienie egzaminu.⁴
3. Na matematyce, języku obcym i większości rozszerzeń przenieś odpowiedzi do zadań zamkniętych na kartę odpowiedzi, zanim minie czas, bo w maju sprawdzana jest tylko karta.⁴ Rozwiązania zadań otwartych z matematyki na podstawie pisz na osobnych kartkach, jak w maju.⁴
4. Sprawdź arkusz tego samego albo następnego dnia według zasad oceniania, punkt po punkcie, zapisz wynik w procentach i wpisz każdy stracony punkt do zeszytu błędów. Zajmuje to 45 do 60 minut.

Zeszyt błędów

Przy każdym straconym punkcie zapisz zadanie, przyczynę i poprawne rozwiązanie własnymi słowami. Przyczynę nazwij krótko: brak wiedzy, źle przeczytane polecenie, błąd w obliczeniach, za ogólna odpowiedź albo brak czasu. Po kilku dniach zrób podobne zadanie bez zaglądania. Dział, w którym tracisz najwięcej, trafia do planu na następny tydzień. W ten sposób nie tracisz punktów dwa razy za ten sam błąd.

Na każdy przedmiot, czyli polski, matematykę, język obcy i rozszerzenie, zakładasz kurs w Studyflash z datą egzaminu pisemnego z tego przedmiotu. Plan nauki w kursie Studyflash podpowiada, w jakiej kolejności przerabiać tematy z twoich notatek aż do tego dnia, i odlicza dni.

Żeby przerabiać lektury, zwroty i pojęcia z pamięci, wgrywasz notatki, karty pracy albo zdjęcia zeszytu, a Studyflash robi z nich fiszki i quizy. Decyduje też, kiedy wraca każda fiszka, a na podstawie liczby dni do egzaminu podpowiada, ile nowych fiszek brać dziennie.

Przy matematyce Max wyjaśnia ci na piśmie albo głosem krok zadania, które mu sfotografujesz.

Jeśli masz Premium, możesz też w każdej chwili, na przykład po skończonym dziale, napisać egzamin próbny z materiału, który masz już w kursie Studyflash. Możesz go ułożyć na wzór starych arkuszy CKE, które wgrasz, albo ustawić samodzielnie. Całe arkusze CKE nadal piszesz na czas i sprawdzasz według zasad oceniania.

Terminy i zasady matury