Jak przygotować się do matury ustnej: polski i język obcy

Obie matury ustne są obowiązkowe i w żadnej nie wybierasz poziomu.³ Język obcy jest ten sam co na maturze pisemnej, a żeby zdać maturę, na każdej z obu matur ustnych musisz zdobyć co najmniej 30% punktów.⁴

Komisja to dwie osoby: co najmniej jedna uczy w innej szkole, a żadna nie uczyła cię tego przedmiotu w ostatniej klasie.⁷ Dzień i godzinę obu egzaminów szkoła poda do 4 marca 2027 w harmonogramie matur ustnych, więc w tygodniu 9 zapytaj o ten harmonogram.⁴

Losujesz zestaw dwóch zadań. Pierwsze to jedno z 76 pytań jawnych: zawsze dotyczy lektury obowiązkowej, a w odpowiedzi uwzględniasz też wybrany przez siebie kontekst.⁵ Drugie to pytanie niejawne, które widzisz dopiero na egzaminie. Dotyczy tekstu literackiego lub jego fragmentu, innego tekstu kultury albo obrazu.⁴

Tak brzmi pierwsze pytanie jawne z listy: „Motyw cierpienia niezawinionego. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Hioba. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.”⁵

Listę pytań jawnych (CKE nazywa je zadaniami jawnymi) znajdziesz na stronie CKE „Komunikaty w sprawie listy jawnych zadań w części ustnej egzaminu maturalnego w 2027 r.”, pod linkiem do języka polskiego.⁸

Po przygotowaniu mówisz o obu zadaniach w kolejności, jaką wybierzesz, razem około 10 minut.² Gdy pierwsza wypowiedź przekroczy 7 minut, komisja da ci znać.⁴ Możesz mówić krócej, ale rozmowa z komisją nie wydłuży się o czas, którego nie wykorzystasz.⁴ Potem komisja zadaje od 1 do 3 pytań, w tym co najmniej jedno o twoje zdanie, i nie odpytuje ze szczegółów lektury.⁴

Notatki robisz tylko na kartkach z pieczątką szkoły, nigdy na wydruku z zadaniami, i nie możesz korzystać z żadnych innych pomocy.⁴ Z 30 punktów możesz dostać 16 za to, co mówisz w wypowiedziach, 6 za rozmowę, 4 za kompozycję i 4 za język.² Najwięcej punktów daje więc treść ułożona w jasnym porządku.

Z angielskiego, francuskiego, hiszpańskiego, niemieckiego, rosyjskiego, ukraińskiego i włoskiego egzamin wygląda tak samo: trwa około 15 minut, cały czas mówisz w języku obcym i nie masz osobnego czasu na przygotowanie.⁶ Po polsku są tylko polecenia do zadań 1 i 3.⁶

Zadania idą po kolei i do poprzedniego nie wracasz.⁴ Egzaminator zadaje tylko pytania ze swojego zestawu, więc to ty musisz mówić i rozwijać odpowiedzi.⁴

Za każde zadanie możesz dostać do 6 punktów, a ocenia się w nim cztery elementy z kolumny „Co robisz” w tabeli powyżej.⁶ Gdy egzaminator musi ci pomóc, tracisz punkt albo dwa.⁶ Do tego dochodzi 12 punktów za język, oceniany przez cały egzamin, już od rozmowy wstępnej: słownictwo i struktury (4), poprawność (4), wymowa (2) i płynność (2).⁶ Punkty daje więc każdy element, który omówisz i rozwiniesz. Pominięte zadanie obcina też punkty za język: jeśli zrobisz tylko dwa zadania, za słownictwo i struktury oraz za poprawność dostaniesz najwyżej po 2 punkty zamiast 4.⁶

1. Weź listę CKE i od początku klasy maturalnej rób mniej więcej trzy pytania jawne w tygodniu. Początek klasy maturalnej to mniej więcej tydzień 35, więc w tym tempie wszystkie 76 pytań zrobisz do tygodnia 10. Przerabiaj je lekturami, tak jak pogrupowana jest lista: jedno odświeżenie lektury wystarczy wtedy na kilka pytań.⁵ W ten sposób masz gotową listę pytań na każdy tydzień. Jak zmieścić to obok przedmiotów pisemnych, pokazuje plan nauki do matury.
2. Na każde pytanie jawne zrób jedną kartkę z planem wypowiedzi. Na górze zapisz jednym zdaniem, jaki problem stawia pytanie i jak na nie odpowiadasz: to twoja teza. Pod spodem dwie, trzy sceny albo przykłady z lektury, kontekst, którego użyjesz, i jedno zdanie na zakończenie. Poza tezą i zakończeniem pisz same słowa klucze, żeby z kartki mówić, a nie czytać. Na koniec masz 76 kartek, z których ćwiczysz mówienie, a zebrane na nich sceny przydadzą się też przy pytaniu niejawnym i w rozmowie.
3. Pytanie niejawne ćwicz od tygodnia 9, co tydzień na jednym przykładzie od CKE. Na stronie CKE „O egzaminie” znajdziesz do tego trzy rzeczy: zbiór przykładowych zadań niejawnych z odpowiedziami i komentarzami, nagrania przykładowych egzaminów ustnych i zadania w informatorze z polskiego (poziom podstawowy, strony 52 do 70).³ Informator CKE to opis egzaminu z jednego przedmiotu z przykładowymi zadaniami. Taki przykład wykorzystujesz w cotygodniowej próbie całej matury ustnej z polskiego: zapisujesz do niego słowa klucze, czyli co pokazuje tekst albo obraz, jaki problem z niego wynika i co o tym myślisz. Po próbie przeczytaj odpowiedź i komentarz CKE i zanotuj jedną rzecz, którą następnym razem dodasz. Z każdym przykładem łatwiej ci wejść w tekst albo obraz, który widzisz pierwszy raz.
4. Zrób fiszki do lektur i fiszki ze zwrotami do języka obcego, a potem powtarzaj je po około 15 minut każdego dnia, w którym się uczysz. Do polskiego osobne fiszki do każdej lektury: bohaterowie, motywy, kluczowe sceny, konteksty. Do języka obcego zapisuj całe zwroty, nie pojedyncze słówka, osobno do każdego zadania: jak coś zaproponować i jak zareagować w rozmowie z odgrywaniem roli, jak opisać zdjęcie (miejsce, ludzie, co robią) i jak wybrać ilustrację, uzasadnić wybór i odrzucić pozostałe. Słownika na egzaminie nie ma, więc zwroty muszą siedzieć w głowie.⁴ Studyflash zrobi te fiszki z twoich notatek, zdjęć zeszytu i list zwrotów.

1. Odpowiedz na każde pytanie jawne raz na głos, bez czytania, przez około 5 minut. Zrób to od razu po napisaniu kartki i nastaw minutnik, bo na obie wypowiedzi masz na egzaminie razem około 10 minut.² Jedno z trzech pytań w tygodniu nagraj telefonem, odsłuchaj raz i zapisz na kartce jedną rzecz do poprawy. Masz przed sobą same słowa klucze, więc sprawdzasz, co naprawdę pamiętasz. W jednym badaniu osoby, które po przeczytaniu tekstu odtwarzały go z pamięci, tydzień później pamiętały z niego dużo więcej niż te, które czytały go ponownie.⁹ Od tygodnia 9 będziesz wracać do tych kartek w próbach całej matury ustnej. To, co powtarzasz w odstępach przez tygodnie, zostaje w głowie lepiej niż to samo zrobione za jednym zamachem.¹⁰
2. Od tygodnia 9 raz w tygodniu przećwicz całą maturę ustną z polskiego, a na koniec niech ktoś cię dopytuje. Wylosuj pytanie jawne, dobierz jeden przykład pytania niejawnego od CKE, nastaw 15 minut i zapisz słowa klucze na jednej kartce. Potem mów około 10 minut.² Po twojej wypowiedzi ktoś z rodziny albo z klasy bierze twoją kartkę z planem do tego pytania jawnego i zadaje ci pytania tak jak komisja, na przykład: „dlaczego?”, „a ty co o tym sądzisz?”, „a jak to wygląda w innej lekturze?”. Jeśli na coś nie umiesz odpowiedzieć, uzupełniasz tę lukę i dopisujesz odpowiedź do kartki. Gdy nikogo nie ma pod ręką, Max, tutor AI w Studyflash, dopytuje cię głosem z twoich własnych notatek.
3. Z języka obcego też od tygodnia 9 raz w tygodniu przećwicz cały egzamin. Wcześniej uczysz się głównie zwrotów z fiszek, a teraz zaczynasz mówić. Poproś kogoś z klasy, żeby wybrał z podręcznika sytuację do odegrania roli, jedno zdjęcie do opisu i trzy obrazki z poleceniem, do czego masz wybrać jeden z nich. Niech napisze też pytania do każdego zadania. Potem ta osoba gra egzaminatora: zaczyna od około 2 minut rozmowy wstępnej i czyta tylko swoje pytania. Ty mówisz bez osobnego czasu na przygotowanie i bez słownika, a na kolejne zadania nastawiasz minutnik na 4, 3 i 5 minut.^{6, 4} Do maja przećwiczysz w ten sposób oba egzaminy po kilka razy.

Weź dokument tożsamości i nie miej przy sobie telefonu, smartwatcha ani innego urządzenia, które łączy się z siecią, bo grozi to unieważnieniem egzaminu.⁷

1. Z polskiego: w 15 minut przeczytaj oba zadania i zapisz do obu słowa klucze na kartce z pieczątką szkoły. Do pytania jawnego zapisz to samo co na swojej kartce: tezę, przykłady, kontekst. Zacznij od zadania, w którym czujesz się pewniej.
2. Zacznij od tezy, potem podaj przykłady i wykorzystaj swój czas. Patrz na komisję i rozwijaj każdy przykład, zamiast go tylko wymienić. W rozmowie powiedz, co myślisz i dlaczego, i podeprzyj to sceną. Jeśli wyleci ci z głowy imię bohatera, po prostu opisz scenę.
3. Z języka obcego: rób zadanie po zadaniu i omów każdy element. W rozmowie z odgrywaniem roli przejdź przez wszystkie cztery elementy z polecenia, a w zadaniu 2 nie odpowiadaj na pytania jednym zdaniem.⁶ Dobrze jest powiedzieć dwa, trzy zdania na każdą odpowiedź, także w zadaniu 3. Zrób wszystkie trzy zadania, nawet jeśli jedno pójdzie źle.
4. Jeśli zrobi ci się pustka w głowie, weź oddech i wróć do tego, co pamiętasz. Z polskiego: przypomnij sobie tezę i pierwszy przykład i zacznij od nich jeszcze raz. Z języka obcego: powiedz swoją myśl prostszymi słowami i mów dalej. Tu procentuje ćwiczenie z pamięci: w jednym badaniu osoby, które uczyły się, odtwarzając materiał z pamięci, po stresującej sytuacji pamiętały go tak samo dobrze jak bez stresu, a te, które tylko go czytały, pamiętały gorzej.¹¹

Ze Studyflash ćwiczysz maturę ustną na głos: mówisz swoją wypowiedź, a Max dopytuje cię z twoich notatek i z wgranej listy pytań jawnych, tak jak egzaminator. Max mówi też po angielsku, niemiecku, francusku, hiszpańsku, włosku i ukraińsku.

Na start załóż kurs w Studyflash dla każdej matury ustnej, a gdy szkoła poda harmonogram matur ustnych, ustaw w każdym kursie dzień egzaminu. Wgraj notatki, zdjęcia zeszytu, karty pracy i listę pytań jawnych od CKE. Z tego samego materiału powstają fiszki do lektur i zwrotów, a Studyflash decyduje, kiedy każda fiszka wraca do powtórki. Studyflash zrobi też streszczenie twoich notatek o lekturze, od którego łatwo zacząć pisanie planu wypowiedzi.

Wszystko o maturze